Rusya’nın Gölge Filosu Yaptırımlar Nedeniyle Dönüşüyor: Tankerler Rus Bayrağına Geçiyor

Batılı ülkelerin devletsiz ve sahte bayraklı tankerlere yönelik müdahaleleri, Rusya‘nın petrol ihracat lojistiğinde dikkat çekici bir dönüşümü hızlandırdı. Denizcilik analiz şirketi Windward’ın raporuna göre, yaptırım baskısı altındaki en az 120 tankerin önümüzdeki aylarda Rus siciline yeniden kaydedilmesi öngörülüyor. Bu durum, Rusya’nın petrol taşımacılığında kullanılan ‘gölge filo’ yapısında önemli değişikliklere işaret ediyor.

Sahte Bayraktan Rus Bayrağına Geçiş Hızlanıyor

Yönetimsel baskılar ve son haftalarda dokuz devletsiz tankerin durdurulması, birçok gemiyi Rus bayrağına geçmeye yöneltti. Windward’ın verilerine göre, Mayıs 2025’ten bu yana takip edilen yaklaşık 70 ‘gölge filo’ tankeri yeni bayrak olarak Rusya’yı tercih etti. Bu gemilerin 40’ı, ABD, İngiltere ve Fransa’nın Aralık ayında sahte bayraklı gemilere yönelik el koyma ve alıkoyma girişimlerinin ardından tespit edildi. Clarksons Research verileri de bu eğilimi destekleyerek, son 12 ayda Rus bayrağı kullanım oranının yüzde 25’in üzerinde arttığını gösteriyor. Akkord, Saga ve Topaz gibi üç tanker de yakın zamanda sahte kayıtlardan çıkarak Rus bayrağına geçti.

Devletsiz Gemiler Hukuki Koruma Arıyor

2025 yılı boyunca İran, Venezuela ve Rus petrol ticaretine dahil olan 300’den fazla tanker, sık sık bayrak değiştirerek faaliyetlerini sürdürdü. Batı’nın artan baskıları sonucunda bazı gemiler, izin veren sicillerden silinerek fiilen ‘devletsiz’ hale geldi. Bu durum, gemileri denizde hukuki açıdan savunmasız bırakırken, Rusya’ya yeniden bayrak tescili uluslararası denizcilik hukuku kapsamında asgari düzeyde yasal koruma sağlıyor. Yeniden Rus bayrağına geçen tankerlerin yaklaşık yarısının, devlet kontrolündeki Sovcomflot ile bağlantılı olduğu belirtiliyor. Windward’a göre, Rusya ile ticaret yapan ve uzunluğu 180 metreyi aşan yaklaşık 120 tanker, Botsvana, Guyana, Gine ve Madagaskar gibi 19 farklı sahte sicil bayrağı taşıyor. Bu gemiler, yaptırımlardan kaçınmaya çalıştıkları gerekçesiyle izlenen 650’den fazla tankerlik daha geniş bir filonun parçası.

Avrupa’dan Yeni Yaptırım Sinyali Geliyor

26 Ocak’ta yayımlanan ortak Avrupa hükümetleri açıklamasında, geçerli belgesi veya uyruğu bulunmayan gemilere karşı önlemlerin artırılacağı ve devletsiz gemilere yönelik yaptırım riskinin büyüdüğü vurgulandı. Avrupa Komisyonu’nun hazırladığı 20. yaptırım paketinin kabul edilmesi halinde baskının daha da artması bekleniyor. Plan kapsamında, Rus ham petrolüne uygulanan fiyat tavanının kaldırılması ve yerine Rus petrol ihracatıyla bağlantılı denizcilik hizmetlerine tam yasak getirilmesi gündemde. Tanker brokeri Poten & Partners uzmanları, bu adımın Kremlin üzerinde ek ekonomik baskı oluşturacağını ve Rusya’nın petrol taşımacılığında büyük ölçüde ‘kara/gölge filo’ya bağımlı hale gelebileceğini ifade ediyor.