M/V Amasya Şilebi’nin Hüzünlü Sonu: Bir Dönemin Denizcilik Hikayesi

Türkiye’nin denizcilik tarihinde iz bırakan olaylardan biri, 17 Şubat 1970 tarihinde Biscay Körfezi’nde meydana gelen M/V Amasya şilebinin batmasıdır. Bu trajik olay, sadece bir geminin kaybı değil, aynı zamanda dönemin denizcilik sektörünün karşılaştığı zorlukları, alınan dersleri ve insan hayatının değerini de gözler önüne sermektedir.

Denizcilik Bankası’ndan D.B. Deniz Nakliyat’a: Bir Kuruluş Öyküsü

Türkiye’de denizciliğin gelişimi için atılan adımlardan biri, 16 Ağustos 1951 tarih ve 5812 sayılı kanunla kurulan Denizcilik Bankası T.A.O. idi. Ancak banka, artan ithalat ve limanlardaki sıkışıklık gibi nedenlerle milli filonun yetersizliği gibi sorunlarla karşı karşıyaydı. Bu olumsuzlukları gidermek amacıyla liman vasıtalarını artırmak ve limanları geliştirmek için çalışmalara hız verildi. Denizyolu ile yapılan ithalat ve ihracatın artmasıyla yeni gemi ihtiyacı doğdu. Bu doğrultuda, 14 Mayıs 1955 tarihinde Denizcilik Bankası T.A.O.’nun %51 hissesiyle, Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü ve çeşitli bankaların ortaklığıyla D.B. Deniz Nakliyatı Türk Anonim Ortaklığı kuruldu. İlk Yönetim Kurulu Başkanlığı’na Tevfik Rüştü Aras getirilirken, Kaptan Asım Alnıak Genel Müdür olarak görev yaptı.

M/V Amasya’nın Trajik Yolculuğu ve Batışı

D.B. Deniz Nakliyat T.A.Ş. filosuna katılan yeni inşa gemilerden biri olan M/V Amasya şilebi, 17 Şubat 1970 tarihinde Biscay Körfezi’nde seyrederken beklenmedik bir felaketle karşılaştı. Yük kayması nedeniyle yan yatan gemi, şiddetli fırtınanın da etkisiyle alabora olarak battı. Kazadan kurtulanların anlatımları, olayın dehşetini gözler önüne seriyordu. Aşçı Fahri Sabuncu, bayram yemeği hazırlığı sırasında yaşananları, gemici Şerafettin Aslan kurtarma botuna binişini, Usta Gemici Mehmet Yıldırım ise kaptanla birlikte yaşadığı anları aktarıyordu. Çarkçıbaşı Mehmet Özdöl’ün iki kez ölümden döndüğü, ancak sonrasında hayatını kaybettiği belirtiliyordu.

Kurtulanların Ağzından Facia Anları

Hayat Mecmuası’nda yer alan habere göre, gemiyi en son terk eden gemici İbrahim Turan, Türk bayrağını elinden bırakmadan iki saat boyunca buz gibi sularda hayatta kalma mücadelesi verdiğini anlatıyordu. Bayram sabahı yaşanan bu felaket, mürettebatın ailelerini düşünürken başına gelmişti. Kaptan Burhan Işım’ın tahliye emri vermesinin ardından, dalgaların şiddetiyle parçalanan filikalardan kurtulanlar, son anda lastik botlara ulaşmayı başarmıştı. Gemici Arif Köse, beş çocuğunu düşünerek hayatta kalma mücadelesi verdiğini, Kamara Amiri Osman Selimoğlu ise bayram yemeği hazırlığı sırasında yaşananları aktarıyordu. Gemici Niyazi Sarı ise yaşadığı soğuğu ve mücadeleyi unutamayacağını dile getiriyordu.

Soruşturma ve Raporlar: Kazanın Nedenleri

M/V Amasya’nın batması üzerine Cumhuriyet Senatosu İstanbul Üyesi Ekrem Özden, Ulaştırma Bakanlığı’na bir dizi soru önergesi sundu. Bakanlığın cevabına göre, geminin batma nedeni, Mudanya iskelesinde alınan 1524 ton dökme “Çinko kurşun konsantre” yükünün, Atlantik’te Biscay Körfezi’nde büyük denizlerin tesiriyle geminin yalpaya düşmesinden iskele tarafına kayması sonucu muvazenesi bozularak alabora olmasıydı. Kazada kaptan dahil dokuz denizci hayatını kaybetmişti. Kusurlu görülenler hakkında takibat yapılmak üzere idari tahkikat dosyası İstanbul Cumhuriyet Savcılığı’na tevdi edilmişti. Gemi, uluslararası tanınmış kuruluşlardan geçerli belgelere sahipti ve kurtarma levazımatı yeterliydi.

Denizcilik Sektöründe Alınan Dersler

M/V Amasya’nın batışı, Türkiye’nin denizcilik sektöründe önemli derslerin çıkarılmasına neden oldu. Geminin sigorta bedeli ve navlun kaybı gibi konular da dönemin Ulaştırma Bakanı Nahit Menteşe tarafından yanıtlandı. Farklı duyumlar ve görgü tanıklarının ifadeleri, kazanın nedenleri hakkında farklı senaryolar ortaya koysa da, resmi raporlar yük kaymasını temel sebep olarak gösterdi. Bu olay, aynı zamanda gemi işletmeciliğinde yükleme planlamasının, hava koşullarının ve acil durum müdahale prosedürlerinin ne kadar kritik olduğunu bir kez daha hatırlattı. Günümüzde madenlerin gemilere daha güvenli yöntemlerle yüklenmesi, benzer kazaların önüne geçilmesinde önemli bir rol oynamaktadır.

M/V Amasya şilebinin trajik sonu, Türk denizcilik tarihinin unutulmaz sayfalarından biri olarak kalmaya devam etmektedir. Bu olay, hayatını kaybeden denizcileri anmak ve denizcilik sektörünün güvenliği için alınan dersleri hatırlamak adına büyük önem taşımaktadır.