Trabzon’da Pazar Yerinin Altından Binlerce Yıllık Antik Liman Çıktı!

Trabzon’un merkezinde, Pazarkapı Mahallesi’nde yer alan Kadınlar Hali Pazarı’nın yıkılmasının ardından başlatılan arkeolojik kazılar, tarihin derinliklerinden inanılmaz bir keşfe sahne oldu. Yıkılan pazar yerinin altında, M.Ö. birinci yüzyıl ile M.S. birinci yüzyıl arasına tarihlenen devasa bir antik rıhtım yapısı gün yüzüne çıkarıldı. Bu önemli bulgu, Trabzon’un antik dönemdeki stratejik önemini ve ticaret ağlarını yeniden şekillendiriyor.

Tarihin Katmanları Ortaya Çıkıyor: Dört Büyük Uygarlığın İzleri

2024 yılında hız kazanan kazı ve restorasyon çalışmaları, rıhtım alanının sadece tek bir döneme değil, tam dört büyük uygarlığa ev sahipliği yaptığını ortaya koydu. Roma, Bizans, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerine ait izlerin bulunduğu yapının, zaman içinde farklı amaçlarla kullanıldığı anlaşıldı. Başlangıçta lokal kazılarla başlayan süreç, duvar yapısının beklenenden çok daha derine indiğinin ve ana duvara dik konumda yeni duvarların varlığının tespit edilmesiyle genişletildi.

Yaklaşık 8 metre derinliğe kadar inilen kazı alanında, dönemsel tahribatlara uğramış duvarlar titizlikle restore ediliyor. Özgün yapıya zarar vermeyen restorasyon teknikleri kullanılarak, geçmiş yıllarda dökülen çimentolar temizleniyor. Güçlendirme çalışmalarının ardından yapılan örümler ve derz işlemleriyle duvarın sağlamlığı artırılıyor. Boşluklu alanlara ise hidrolik kireç esaslı enjeksiyon malzemesi ile müdahale ediliyor.

Ticaretin Kanıtları: Kırım’dan Gelen Kandil ve Bizans Çanakları

Kazılar sırasında ortaya çıkan arkeolojik buluntular, Trabzon’un antik dönemdeki ticari canlılığını somut delillerle kanıtlıyor. Yapının ön bölümünde bulunan ve Kırım yapımı olduğu belirlenen bir kandil, Trabzon’un Kırım ile olan köklü ticari ilişkilerine ışık tutuyor. Bunun yanı sıra, Bizans dönemine ait çanak ve çömlek parçaları da gün yüzüne çıkarıldı. Bu buluntular, şehrin ticaretinin Milattan öncesine dayandığını net bir şekilde gösteriyor.

Yaklaşık 2 metre kalınlığında ve 135 metre uzunluğunda olduğu belirlenen rıhtım duvarında, biri kemerli olmak üzere iki kapıya ait izler tespit edildi. Kapılardan birinin daha eski bir döneme ait olduğu düşünülürken, dere limanının işlevi ve kullanım süreciyle ilgili arkeolojik çalışmalar titizlikle devam ediyor.

Dünyada Nadir Bulunan Bir Dere Limanı Keşfedildi

Arkeolog Vedat Keleş ve Koruma Uzmanı Yaşar Selçuk Şener’in yürüttüğü çalışmalarda, Kuzgundere Deresi’ne bağlı olduğu belirlenen yapının, dünyada bilinen üç dere limanından biri olduğu anlaşıldı. Bu keşif, antik dönemde Trabzon’da sadece deniz ticaretinin değil, aynı zamanda dere ve iç limanlar üzerinden yürütülen ticari faaliyetlerin de ne kadar önemli bir yere sahip olduğunu bir kez daha ortaya koydu.

İnşaat Mühendisi Beyza Nur Yılmaz, çalışmalarla ilgili yaptığı açıklamada, limanın dört uygarlığı gördüğünü ve projenin bu keşif üzerine revize edildiğini belirtti. Yılmaz, kazılar sırasında birçok buluntuya rastladıklarını ve müze denetiminde bu buluntuların incelenmeye alındığını sözlerine ekledi. Duvarda yapılan güçlendirmeler ve kapı izleri hakkında da bilgi veren Yılmaz, duvarın her dönem ihtiyaçlara göre şekillendirildiğini ve alt seviyelerde bulunan duvara dik yapıların dükkan veya depolama alanları olabileceğini düşündüklerini ifade etti.